Gümrükler Hız Kesmedi

İstanbul Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürü Yalçın ÖZDEN; Gümrük, Ticaret ve Ekonomi Bakanlığı’nın birleşmesinin gümrüklere yansıması, 2020 dış ticaret ve gümrük verileri, kaçakçılık gibi birçok önemli konuyu İGMD Başkan Vekili Nizamettin AĞAR’a anlattı.

Gümrük, Ticaret ve Ekonomi Bakanları’nın birleşmesinden sonra Bölge Müdürlüğünüzün sorumluluk ve yetkilerinde ne tarz değişiklikler oldu? Bu birleşmenin Ticaretimize ve Gümrüklerimize katkıları nelerdir?

Uluslararası iş dünyasının sürekli değişen konjonktürel yapısı çerçevesinde hızla artan ve çeşitlilik kazanan dış ticaret işlemlerinde ticaret erbabımızın günün değişen şartlarına uyum sağlaması, uluslararası firmalar ile rekabet edebilmesi, ithalatta haksız rekabetin önlenmesi, ürün güvenliğinin sağlanması ve tüketicinin korunması ile yüksek katma değerli ihracatın teşvik edilerek sürdürülebilir ekonomik büyüme hedeflerinin gerçekleştirilmesinde Bakanlık olarak kilit bir noktada görev yapmaktayız.

2019 yılı Şubat ayı öncesinde Bölge Müdürlüğümüz bağlantılarında; başta hava, deniz ve karayoluyla taşınan eşyaların gümrük işlemleri olmak üzere, serbest bölge gümrük işlemleri, yolcu salonu gümrük işlemleri, posta ve hızlı kargo gümrük işlemleri gibi hemen her türlü gümrük işlemi yapılmakta iken,  2019 yılı Şubat ayından itibaren mülga Ekonomi Bakanlığı ile mülga Gümrük ve Ticaret Bakanlığına bağlı taşra kuruluşlarının birleştirilmesiyle kurulan İstanbul Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğümüzün yetkilerine dış ticarete konu ürünlerin güvenliği, mevzuata ve standartlara uygun olmasını sağlamaya yönelik kalite kontrolleri ile dahilde işleme izin belgesi, hariçte işleme izin belgesi, ihracata yönelik devlet yardımları (Pazar araştırması desteği, tasarım desteği), ihracatçılara hususi damgalı pasaport verilmesine yönelik işlemler de dahil edilerek Bölgemizin iştigal alanı genişlemiştir.

Yeni yapılanmadan önce Ekonomi Bakanlığı, dış ticaret hizmetlerine ilişkin hedef ve politikaların belirlenerek ekonomik faaliyetlerin yürütülmesinden, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ise bu politikaların uygulanması ve gümrük hizmetlerinin süratli, etkili, verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak ve denetlemekten sorumlu iken dış ticaret süreçlerinin belirleyicisi olan bu iki kurumun tek çatı altında birleştirilmesi, dolayısıyla dış ticaret ile gümrüklerin tek elden yönetimi, reel politikaların hızlıca uygulamaya konulmasına ve uygulamada yaşanılan sorunların daha hızlı ve efektif çözümlere kavuşturulmasına imkân tanımıştır.

Bunun yanı sıra, yeni yapılanma sayesinde bürokratik süreçlerinden kaynaklanan gecikmeler mümkün olduğunca bertaraf edilerek karar alma süreçlerinin hızlandığı ve dış ticaret erbabı açısından da zaman ve kırtasiyecilik maliyetleri noktasında tasarruf sağlandığı görülmektedir.

Bölge Müdürlüğünüzde ne kadar personel bulunmakta? Ve bu personelin bağlantınız gümrük idarelerine dağılımı nasıldır?

İstanbul Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü bünyesinde toplam 3111 personel görev yapmaktadır.

Bölge Müdürlüğümüzün gümrük birimlerinin yer aldığı Yeşilköy Yerleşkemizde yaklaşık 330 personel, dış ticaret birimlerinin bulunduğu Yenibosna yerleşkemizde ise yaklaşık 90 personel görevli olup, bağlantı idarelerimizin bünyesinde ilgili idarenin işlem hacmi göz önüne alınarak yapılan görevlendirmeler neticesinde yaklaşık 2690 personel hizmet vermektedir.

Gümrüklerin bu yıl ki işlem hacimleri hakkında biraz bilgi verebilir misiniz? İhracat, ithalat, transit ve antrepo rejim beyanları için sayılar ne kadar ve bunların sarı, kırmızı, yeşil veya mavi hat dağılım yüzdeleri nasıldır?

Bölge Müdürlüğümüz ülkemiz dış ticaretinin yarısından fazlasının gümrük ve dış ticaret hizmetlerini yerine getirerek ülkemiz ekonomisine doğrudan ve önemli bir katkı sağlamaktadır.

Şöyle ki; 2019 yılında Türkiye genelinde işlem gören 6,8 milyon ithalat ve ihracat beyannamesinin 3,7 milyonu yani %54’ü Bölge Müdürlüğümüz bağlantısı Gümrük Müdürlüklerinde tescil edilmiştir.

2020 yılı Ocak-Haziran döneminde ise Bölge Müdürlüğümüz bağlantısı Gümrük Müdürlüklerimizde ithalat, ihracat, antrepo, transit (NCTS) olmak üzere toplam 2 milyon adet beyanname işlem görmüştür.

Diğer taraftan, yasal ticaretin önünü açmak yasal olmayan ticaretin önüne set çekmek vizyonu çerçevesinde devam eden risk analiz çalışmalarımızın etkinliğinin arttırılması için çalışmalarımız, veri analitiği gibi yöntemler de kullanılarak, kesintisiz devam etmektedir.

Herkesin malumu olduğu üzere, tüm Dünya’yı etkisi altına alan Covid-19 salgını sadece hayatı değil ticaretin akışını da önemli ölçüde etkilemiş olup, Bakanlığımız, salgının dış ticaret ve gümrük işlemleri açısından olumsuz etkilerini en aza indirmek amacıyla gerekli tedbirleri ivedi ve kademeli bir biçimde hayata geçirmiş, dış ticaretimiz üzerindeki negatif etkisinin asgari düzeyde tutulmasına imkan sağlamıştır.

Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan resmi dış ticaret istatistiklerine göre  2020 Ocak-Mayıs dönemine ait 144,2 milyar dolar olan Türkiye Dış Ticaret hacminin 61,6 milyar dolarlık ihracat payının 20,2 milyar doları, 82,6 milyar dolarlık ithalat payının 29,7 milyar doları yani Türkiye dış ticaretinin %34,7’sinin gümrük işlemleri Bölge Müdürlüğümüz bağlantılarında gerçekleştirilmiştir. Dış ticaret hacmimizde bir önceki yılla karşılaştırıldığında salgına rağmen önemli bir değişiklik yaşanmadığını söyleyebiliriz.

Son dönemde özelikle medikal ürünler ile ilgili kaçakçılık teşebbüslerini önlemek adına kaçakçılık ile ilgili başarılı operasyonlara imza attınız. Bu operasyonlardaki başarınız ve kontrol yöntemleriniz hakkında bilgi verebilir misiniz?

Covid-19 salgını sonrası alınan tedbirler kapsamında ülkemiz gerek sağlık personelinin gerekse vatandaşının maske, eldiven gibi tıbbi koruyucu ekipman ve cihaz ihtiyacını karşılayabilmek adına ihracat rejiminde ürün bazında kısıtlamaya gitmiştir. Bu kapsamda, Bölge Müdürlüğümüzce de Covid-19 salgını sonrasında ihracı ön izne bağlanan maske, eldiven, solunum cihazı gibi eşyaya ilişkin denetimlerimiz de titizlikle yapılmış, risk analizi odaklı çalışmalarımızla beyan harici olarak ihraç edilmeye çalışılan eşyalar tespit edilerek gerekli işlemler ifa edilmiştir.

Gümrük Müşavirleri ile çalışmalarınızı değerlendirmenizi ve beklentilerinizi iletmenizi de rica ederiz.

Dış ticaretin önemli bir paydaşı ve gümrük idarelerimizin de en yakın çalışma ortağı olan Gümrük Müşavirleri, ülkemizin ekonomik kalkınmasına önemli katkılar sunan, geçmişi eskiye dayanan bir meslek grubudur. Gümrük Müşavirleri, gümrük mevzuatının doğru bir şekilde uygulanması, ticaret erbabının yükünün azaltılması, zaman ve işlem maliyetlerinin aşağı çekilmesi ve işlemlerin hızlandırılması noktasında da çok önemli bir rol üstlenmektedir.

Şu an Türkiye genelinde 3.593 Gümrük Müşaviri, 10.503 Gümrük Müşavir Yardımcısı ve  303 Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri mesleki faaliyetlerine devam etmektedir. Bunlar arasından  İstanbul Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne kayıtlı 2.308 Gümrük Müşaviri, 6.679 Gümrük Müşavir Yardımcısı, 196 Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri ve İstanbul Gümrük Müşavirleri Derneğine kayıtlı  1.019 gümrük müşavirlik firması bulunmaktadır.

Ayrıca sadece geçtiğimiz yıl gümrük müşavirliği sınavında başarılı sayılan 160 Gümrük Müşavir Yardımcısı ve gümrük müşavir yardımcılığı sınavında başarılı sayılan 256 Stajyerin dosyaları çok hızlı bir şekilde Bölge Müdürlüğümüzce incelenerek sonuca bağlanmış ve mesleğinde başarılı olan üyelerinize Bakanlığımızca izin belgeleri düzenlenmiştir. Bu manada hiçbir müşavir veya müşavir yardımcısı hak kaybı yaşamadan kısa bir süre içerisinde karnelerine kavuşmuştur.

Bakanlığımızca her yıl açılan Gümrük Müşavirliği/Yardımcılığı sınavlarında başarılı olarak belge almaya hak kazanan ve mesleğe yeni adım atan adayların ülkemizin artan dış ticaret hacmine katkı sağladıkları görülmektedir.

Bununla birlikte, İstanbul genelinde işlem gören gümrük beyannamelerinin yaklaşık %90’ı Gümrük Müşavirleri tarafından dolaylı temsil yoluyla tescil edilmektedir. Bu rakam bize gümrük müşavirlerinin geçmişte olduğu gibi günümüzde de dış ticaret işlemlerinin önemli bir aktörü olmaya devam ettiğini göstermektedir.

Gümrüğün uzmanlık gerektiren bir alan olması nedeniyle yeterli bilgi ve uzmanlığa sahip,  mesleki bakımdan kendini çok iyi yetiştirmiş Gümrük Müşavirlerinin her geçen gün sayısının artması, gümrük işlemlerinin doğru ve eksiksiz bir şekilde yapılmasına dolayısıyla Gümrük idarelerimizde zaman maliyetini ve iş yükünü de azaltarak gümrük işlemlerinin hızlı ve etkin bir biçimde gerçekleştirilmesine katkı sağlayacaktır.